17 mei 2018 – Er staat een interessant artikel op Gezonde Longen over hoe patiënten zelf kunnen meewerken aan hun herstel of optimalisatie van hun gezondheid. Dit is niet alleen voor COPD relevant maar voor alle chronische aandoeningen.

 

Maarten Voorhaar, PhD researcher bij de Universiteit van Maastricht: 
‘Patiënten hebben niet alleen medicijnen nodig om zich beter te voelen’

Patiënten verschillen in wat ze kunnen en willen. Daarom moeten ze samen met hun arts op zoek naar wat het beste bij ze past. Dan zal blijken dat naast de juiste medicijnen ook zelfmanagement een grote bijdrage kan leveren aan hun gezondheid. De mate waarin je controle hebt over je ziekte kan de last ervan verlichten. Ofwel: er zijn niet alleen medicijnen nodig om iemand zich beter te laten voelen.

Thuis op de bank zitten en door medicatie een goede bloedwaarde hebben, maar niet genoeg bewegen waardoor je wellicht meer afhankelijk wordt van je medicatie. Maarten Voorhaar geeft met dit voorbeeld aan waar wat hem betreft de schoen wringt. ‘Patiënten zouden een meer actieve rol in hun zorg moeten nemen en artsen moeten de verantwoordelijkheid over die zorg willen delen. En dan niet specifiek een fysiek actieve rol, maar het initiatief in eigen hand nemen, proactief zijn en samen werken aan gezamenlijk opgestelde doelen. Meer zelfmanagement dus. Het bereiken van biomedische doelen, zoals het bereiken van optimale suikerwaardes bij mensen met diabetes, of therapietrouw, moeten geen ultieme uitkomsten zijn. Het zou een voorwaarde moeten zijn om patiëntgerichte gezondheidsdoelen te bereiken en dat gaat verder dan wat medicatie kan bieden.

Bijvoorbeeld, inactiviteit heeft een negatief effect op je mentale, cognitieve en fysieke gezondheid. Kijk naar het groeiende overgewicht, dat is vaak een probleem dat gedragsafhankelijk is. Mensen zitten soms de hele dag stil of zijn al tevreden als ze een kwartiertje bewegen. We kunnen mensen volstoppen met medicijnen, maar is dat waar we naar toe willen?

Maarten Voorhaar

Maarten Voorhaar, PhD researcher bij de Universiteit van Maastricht

Uiteindelijk wordt de waarde van zorg en geneesmiddelen bepaald door wat het oplevert voor de patiënt en maatschappij. We kunnen een behoorlijke winst maken, maar dan moeten we bereid zijn tot verandering aan de organisatorische kant van de zorg, patiëntbenadering en activeren van patiënten. Verzekeraars, zorgverleners, zorggroep-managers en patiënten moeten met elkaar op zoek naar het gezamenlijke belang. Bijvoorbeeld door onderzoek te doen naar de mogelijkheden van zelfmanagement waardoor een patiënt kan kiezen welke kant hij of zij op wil gaan. Dat begint bij de arts door het stellen van de juiste vragen en te ontdekken of en, zo ja, hoe iemand zelf kan bijdragen aan een gezondere leefstijl.’

Vier categorieën

Uit recent onderzoek blijkt dat patiënten met een chronische aandoening in vier categorieën te verdelen zijn. Voorhaar: ‘Op basis van die indeling is circa 15 procent prima in staat om door zelfmanagement hun situatie te regisseren en de ziektelast positief te beïnvloeden. De categorie die daaronder zit, zo’n 30 procent, is door een actieve begeleiding goed te stimuleren tot zelfmanagement. In eerste instantie zou er dus aandacht op die groep moeten worden gevestigd, want daar is de eerste winst te behalen. Een stringente, langdurige begeleiding en intensieve coaching moet leiden tot gedragsverandering.’

Het stellen van de juiste vragen

Om professionals in de zorg goede handvatten te kunnen geven werkt Maarten Voorhaar momenteel aan een vragenlijst voor patiënten die inzicht moet geven in de psychologische kant en het gedrag van de patiënt ten opzichte van hun ziekte. ‘We zien wel eens in de praktijk dat praktijkondersteuners zelf een afweging maken, omdat ze de patiënt kennen, maar dat is niet evidence based. Alleen door het stellen van de juiste vragen kun je ontdekken en beslissen of bijvoorbeeld de ziektelastmeter of E-health toepassingen mogelijk geschikt zijn voor een bepaalde patiënt.

Door deze vragenlijsten op termijn beschikbaar te stellen aan zorgverleners, dragen we als farmaceut direct bij aan het verbeteren van de zorg en het welzijn van de patiënt. Het is dan ook ons doel om door te gaan met deze ontwikkelingen tot alle COPD-patiënten gebruik kunnen maken van de beste zorg. Deels door innovatieve medicijnen te maken maar vooral ook door het luisteren naar en motiveren van patiënten zodat de medicijnen goed kunnen worden ingezet.’

Bron: Picasso zorgoptimalisatie